Celiakia, czyli nietolerancja glutenu inaczej zwana chorobą trzewną. Charakteryzuje się zaburzeniami trawienia i wchłaniania jelitowego. Wywołana jest nieprawidłową reakcją immunologiczną na zawarte w zbożach białko, które wspólnie noszą nazwę gluten. Konsekwencją celiakii jest zanik kosmków jelitowych  i nieprawidłowe wchłanianie substancji odżywczych. Ta choroba może być zdiagnozowana w różnym wieku, to, że wcześniej ktoś nie reagował nieprawidłowo na gluten nie znaczy, że w późniejszym wieku nie zacznie.

W skład białek zbożowych wchodzą: hordeina (jęczmień), gliadyna (białko pszenicy), sekalina (żyto).

Trzy podstawowe postacie celiaki

  • klasyczna – charakteryzuje się brakiem obecności zmian morfologicznych w śluzówce jelit i markerów serologicznych (występuje u dorosłych u których celiakia nie dawała wcześniej objawów, u kobiet w ciąży, dzieci i osób starszych).

Objawy:  bóle i wzdęcia brzucha, biegunki tłuszczowe lub biegunki wodniste, kryzy celiakalne, utrata masy ciała i łaknienia, zaburzenia psychiczne, nastroje depresyjne i wiele objawów niespecyficznych, takich jak: zmęczenie, bóle kostne, obrzęki, hipotonia mięśniowa, zaburzenia cyklu miesiączkowego, zmiany skórne, wtórne objawy zaburzeń trawienia i wchłaniania (hipoproteinemia, hipokalcemia, niedokrwistość, krzywica, hipowitaminoza, nietolerancja dwucukrów)

  • niema – charakteryzuje się występowaniem typowych zmian w błonie śluzowej jelita i obecnością  markerów serologicznych. Występuje brak objawów lub są trudne do zdiagnozowania i mijają po wprowadzeniu diety.

Objawy: niedokrwistość z niedoboru żelaza, hiposplenizm, niedobór witaminy K, wczesna osteoporoza, patologiczne złamania kostne, niedobory masy ciała i wysokości, niedorozwój szkliwa zębowego, padaczka, autyzm, pierwotna marskość wątroby, cukrzyca typu 1, zaburzenia płodności, skłonność do poronień, schorzenia tarczycy i trzustki, choroba Addisona, wysokie stężenie cholesterolu, aftowe zapalenia jamy ustnej i problemy skórne sugerujące chorobę Dühringa.

  • latentna –  charakteryzuje się brakiem obecności zmian morfologicznych w śluzówce i markerów serologicznych (występuje u dorosłych u których celiakia nie dawała wcześniej objawów).

Objawy: przewlekła biegunka, osłabienie organizmu, utrata masy ciała.

Ze względu na liczbę objawów wyróżnia się celiakię:

  • pełnoobjawową – cechą charakterystyczną się niespecyficzne, pozajelitowe objawy. Rozwija się przez kilka lat. Może wystąpić obniżenie odporności.
  • skąpoobjawową – daje niespecyficzne objawy, często pojedyncze, dlatego trudną ją rozpoznać.

Objawy: choroby szkliwa zębowego, schorzenia autoimmunologiczne i endokrynologiczne (choroby tarczycy, np. choroba Hashimoto, cukrzyca typu I).  Biegunka, bóle brzucha, spadek masy ciała, afty jamy ustnej, wymioty, zespół jelita drażliwego, zaparcia, podwyższony poziom transaminaz, niedokrwistość, RZS.

  • atypową – najczęściej występującymi objawami są bóle brzucha, niedokrwistość, niski wzrost, tężyczka, wczesna osteoporoza, zaburzenia płodności bądź podwyższona aktywność transaminaz wątrobowych.

Częstość zachorowania na celiakię wynosi od 1:100 do 1:300 osób. 90% osób nie jest zdiagnozowanych

Nie leczona może prowadzić do: niepłodności, zaburzeń psychicznych i osteoporozy. Konsekwencją celiakii jest cała gama objawów związana z zaburzeniami wchłaniania składników odżywczych (niedobór żelaza, kwasu foliowego, spadek odporności, niedożywienia organizmu oraz wiele innych powikłań ogólnoustrojowych wynikające z niedożywienia organizmu).

Celiakia może się ujawnić w każdym wieku. Często wykrywa się ją wśród dzieci do 5. roku życia. W czasie dojrzewania zauważa się remisję kliniczną choroby, natomiast szczyt zachorowań pojawia się w wieku 35 –55 lat.

Objawy celiakii

W 10% przypadków objawem mogą być przewlekłe biegunki  i spadek masy ciała. W pozostałych 90% przypadków objawami mogą być:

  • niedobór witamin w tym kwasu foliowego
  • zaburzenia psychiczne,
  • nastroje depresyjne
  •  zmęczenie, bóle kostne, obrzęki, hipotonia mięśniowa,
  • zaburzenia cyklu miesiączkowego,
  • zmiany skórne,
  • wtórne objawy zaburzeń trawienia i wchłaniania ( hipoproteinemia, hipokalcemia, niedokrwistość, krzywica, hipowitaminoza, nietolerancja dwucukrów).
  • wczesna osteoporoza,
  • patologiczne złamania kostne,
  • niedobory masy ciała i wysokości,
  • niedorozwój szkliwa zębowego,
  • padaczka,
  • autyzm,
  • pierwotna marskość wątroby,
  • cukrzyca typu 1,
  • zaburzenia płodności, skłonność do poronień,
  • schorzenia tarczycy i trzustki,
  • choroba Addisona,
  • wysokie stężenie cholesterolu,
  • aftowe zapalenia jamy ustnej i problemy skórne sugerujące chorobę Dühringa.

Leczenie celiakii

Podstawą metodą leczenia celiakii jest stosowanie diety bezglutenowej przez całe życie. Jest to dieta eliminacyjna, której podstawową zasadą jest zrezygnowanie ze wszystkich produktów w których skład wchodzą tradycyjne zboża (pszenica, żyto, jęczmień). Na stronie www.celiakia.pl możecie odnaleźć listę produktów, które można spożywać. Poprawia zdrowia następuje bardzo szybko po rozpoczęciu diety, a zanik objawów – kilka miesięcy później. Kilka procent osób jest opornych na leczenie dietą  i najczęściej są to osoby po 50 roku życia.

W diecie należy całkowicie zrezygnować z produktów zawierających pszenicę, żyto, jęczmień, owiec, pszenżyto i  orkisz i wszystko co w składzie ma te zboża.

Diagnostyka

Badania laboratoryjne

W surowicy krwi aż u 40–90% pacjentów wykrywa się charakterystyczne dla tej choroby przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej i endomysium. W celach diagnostycznych wykonuje się biopsję jelita cienkiego.

Do najczęściej oznaczanych markerów celiakii należą:

  • przeciwciała przeciwgliadynowe (AGA) w klasie IgA i IgG
  • przeciwciała przeciwko endomysium (EMA) w klasie IgA i IgG
  • przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej (TTG) w klasie IgA

Badania można wykonać na własną rękę, a ich podwyższony wynik może świadczyć o celiakii. Należy pamiętać, że wynik prawidłowy, nie wskazuje braku występowania celiakii, potrzebna jest dalsza diagnostyka.

Przyczyny

Za wiele przypadków odpowiadają predyspozycje genetycznie. Celiakia może pojawić się  w wyniku spożywania produktów zbożowych takich jak pszenica, żyto, owies zanieczyszczony . Istotną rolę odgrywają czynniki œśrodowiskowe do których zalicza się: infekcje, zbyt szybkie wprowadzanie glutenu w wieku niemowlęcym, zwyczaje żywieniowe, przebyte choroby i stres.


Dziękuję za wizytę na blogu.

Zapraszam Cię jeszcze tutaj facebook i instagram.

 


źródło:

1.Polskie Stowarzyszenie Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej. Celiakia i dieta bezglutenowa praktyczny poradnik. POLECAM!
2. Marian Grzymisławski, Hanna Stankowiak-Kulpa, Małgorzata Włochal. Celiakia — standardy diagnostyczne i terapeutyczne 2010 roku.
3. Joanna Myszkowska-Ryciak , Anna Harton , Danuta Gajewska. Analiza wartości odżywczej i kosztów diety bezglutenowej w porównaniu do standardowej racji pokarmowej.

Blog ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się na blogu należy skonsultować się z lekarzem.