Jakie badania hormonalne w diagnostyce niepłodności

owulacja

Jakie badania hormonalne należy wykonać szukając przyczyn niepłodność i w jakich dniach powinno badać się hormony, to problem wielu kobiet, które chcą szukać przyczyny niepowodzeń na własną rękę. Poniżej znajdziesz listę badań, które pochodzą z rekomendacji dotyczących leczenia i diagnostyki niepłodności.

Szacuje się, że niepłodność dotyczy obecnie 10-15% par. Rozpoznanie niepłodności stawiane jest na podstawie spełnienia kryteriów klinicznych, które zawarte zostały w definicji WHO, zatem w sytuacji gdy nie dochodzi do zajścia w ciążę po roku regularnego współżycia bez stosowania środków antykoncepcyjnych

Zgodnie z aktualną wiedzą medyczną leczenie niepłodności obejmuje: diagnozowanie przyczyn niepłodności, poradnictwo medyczne, zachowawcze leczenie farmakologiczne, leczenie chirurgiczne oraz procedurę medycznie wspomaganej prokreacji, w tym zapłodnienie pozaustrojowe. Istotnym w tym zakresie postępowaniem jest także zabezpieczenie płodności na przyszłość.

Diagnostykę należy zawsze prowadzić u obojga partnerów.

Wcześniejszą diagnostykę  niepłodności (przed rokiem) zaleca się w następujących sytuacjach klinicznych:

  • gdy wiek kobiety przekracza 35 lat, kobiety z grupy wiekowej > 35 r.ż. powinny być kierowane na badania płodności już po 6 miesiącach nieudanych prób zajścia w ciążę,
  • obecne są zaburzenia rytmu krwawień o typie rzadkich miesiączek lub ich braku,
  •  kiedy występuje podejrzenie strukturalnej patologii narządu rodnego,
  • gdy nakłada się czynnik męski niepłodności.

Zasadniczym elementem diagnostyki przyczyn niepłodności jest wywiad. Kluczowe jest ustalenie częstości współżycia, przebiegu cyklu miesięcznego, objawów towarzyszących owulacji oraz menstruacji, jak również problemów dotyczących życia seksualnego.

W wypadku regularnych cykli miesiączkowych nie jest zalecane wykonanie oznaczeń stężeń prolaktyny czy testu z metoklopramidem. Z kolei nieregularne miesiączki o typie oligo- (rzadkich) lub polimenorrhea (częstych) krwawień, są wskazaniem do zbadania stężenia:

  • AMH,
  • androgenów,
  • prolaktyny,
  • TSH.

Przed rozpoczęciem leczenia powinno się określić dokładnie przyczynę niepłodności i wykluczyć ewentualne przeciwwskazania do zajścia w ciążę. Szczególnie należy przeprowadzić badanie w kierunku:

  • niedoczynności tarczycy,
  • niedoboru hormonów kory nadnerczy,
  • hiperprolaktynemii.

 

Jakie badania hormonalne w diagnostyce niepłodności

****

  • stężenie estradiolu (faza folikularna i okołoowulacyjna (około 2-3/4-5 i 13–14 dzień cyklu),
  • (FSH) około 2-3/4-5 dzień cyklu,
  • (LH) w celu oceny wydolności układu podwzgórzowoprzysadkowego (oznaczenia zalecane między 6–7 i 13–14 dniem cyklu),
  • stężenie progesteronu (7 dni po owulacji),
  • ocena owulacji i wydolności ciałka żółtego (3-krotne oznaczenie między 20 a 23 dniem cyklu),
  • stężenie prolaktyny (PRL)  (7 dni po owulacji, 21 dzień cyklu),
  • tyreotropiny (TSH), FT3, FT4 – wszystkie niezależnie od dnia cyklu
  • stężenie progesteronu, ocena owulacji i wydolności ciałka żółtego (3-krotne oznaczenie między 20 a 23 dniem cyklu)
  • androgeny: testosteronu (T), androstendionu (A) i dehydroepiandrosteronu (DHEA, dehydroepiandrosterone) – niezależnie od dnia cyklu.
  • w przypadku nieregularnych cykli miesiączkowych i braku owulacji ( badanie  stężenia progesteronu),
  • dodatkowo w niektórych sytuacjach klinicznych zaleca się oznaczenie stężenia białka wiążącego steroidy płciowe (SHBG), inhibiny, AMH,
  • w przypadku nawracających poronień badanie krwi na obecność trombofilli i zespołu antyfosfolipidowego.
  • badanie poziomu kortyzolu,
  • glukoza na czczo lub test obciążenia glukozą.
 ***

W następnej kolejności należy wykonać
***

  • rozmaz cytologiczny szyjki macicy (jako badanie przesiewowe w profilaktyce raka szyjki macicy),
  •  badanie USG (ocena anatomii narządów miednicy mniejszej, występowania fizjologicznych zmian w przebiegu cyklu oraz rozpoznawania zmian patologicznych).

***

Specjalistyczny etap diagnostyczny niepłodności kobiecej obejmuje:

***

  • histerosalpingografię (HSG) badanie umożliwiające ocenę jajowodów i jamy macicy,
  • histeroskopię, czyli ocenę kanału szyjki macicy i jamy macicy, ujść macicznych jajowodów i możliwość jednoczasowego leczenia zabiegowego (usunięcie przegrody jamy macicy, mięśniaków podśluzówkowych, celowana biopsja endometrium),
  • laparoskopię, ocena narządów miednicy mniejszej, drożności jajowodów z jednoczasową możliwością wykonania procedur operacyjnych.
  • histerosalpingosonografia (HSSG, hysterosalpingosonography),  ultrasonograficzna ocena jamy macicy i drożności jajowodów po podaniu środka cieniującego,
  • fertyloskopia, połączenie hydropelwiskopii przezpochwowej z podaniem barwnika, salpingoskopii, mikrosalpingoskopii i histeroskopii.
  • histerosalpingosonografia może stanowić alternatywę klasycznego badania HSG, natomiast fertyloskopia, jako minimalnie inwazyjna i bezpieczna procedura, umożliwiająca dokładną ocenę narządów rodnych u niepłodnych kobiet, powinna zająć miejsce laparoskopii w celu uzupełnienia diagnostyki.

***

 Badania bakteriologiczne

***

Przyczyny infekcyjne: zespół TORCH (toksoplazmoza, różyczka, cytomegalia, herpes). Ta grupa przyczyn należy do najbardziej rozpowszechnionych. Współczesna populacja ludzka jest cały czas zagrożona działaniem egzogennych i endogennych czynników o charakterze immunosupresyjnym, wskutek czego bardzo rzadko obserwuje się osoby w wieku rozrodczym z nienaruszonym układem odpornościowym.
***
Najczęściej infekcje zespołu TORCH zmniejszają odporności chorych. Drobnoustroje występujące w zespole TORCH oddziaływają na płodność, powodując często niedrożność jajowodów lub przedwczesne zakończenie ciąży, często są związane z okołoporodowym zgonem płodu. Chlamydia, Mycoplasma i Ueraplasma spp. w jednakowym stopniu negatywnie oddziałują na płodność mężczyzn i kobiet.
***

Badania immunologiczne
***

Immunologiczne czynniki warunkujące niepowodzenie prokreacji mogą zakłócać każdy etap rozrodu poczynając od powstawania komórek rozrodczych przez proces zapłodnienia komórki jajowej, a kończąc na fazie implantacji zarodka.

Do najlepiej poznanych i najczęściej występujących czynników immunologicznych zalicza się:

  • przeciwciała przeciwplemnikowe, zaburzające prawidłową czynność plemników (lokalizacja przeciwciał systemowa i miejscowa w śluzie szyjkowym u kobiet i miąższu jądra u mężczyzn),
  • przeciwciała antyfosfolipidowe (nieprawidłowości etapu implantacji i wczesnej fazy rozwoju zarodka, zaburzenia produkcji hormonów łożyskowych),
  • przeciwciała przeciwjajnikowe (przeciw osłonce przejrzystej komórki jajowej, przeciw receptorom dla gonadotropin), przeciwciała przeciwendometrialne i inne przeciwciała przeciwnarządowe (np. przeciwtarczycowe, autoprzeciwciała przeciwjądrowe), limfocyty „naturalni zabójcy” (natural killer) oraz cytokiny

Pacjentki najczęściej kierowane są na te badania po wcześniejszych poronieniach.

***

Badania genetyczne

****

Badanie kariotypu wykonane u par z podejrzeniem genetycznego podłoża niepłodności pozwala na wykrycie ewentualnych zmian lub nieprawidłowości w strukturze i/lub liczbie chromosomów.

Podstawowym elementem diagnostyki genetycznej w niepłodności jest właściwie zebrany wywiad, a następnie przeanalizowanie tła genetycznego kobiety i  mężczyzny jako przyczyn niepłodności.

U  kobiet tło genetyczne niepowodzeń rozrodu należy podejrzewać w  przypadku wystąpienia:

  1. wrodzonego hipogonadyzmu hipogonadotropowego,
  2. pierwotnego braku miesiączki uwarunkowanego brakiem funkcji jajników,
  3. przedwczesnego wygaśnięcia funkcji jajników,
  4. zaburzeń rozwoju narządów płciowych,
  5. nieprawidłowego rozwoju trzeciorzędowych cech płciowych,
  6. wrodzonych zmian morfologicznych budowy ciała, nawracających strat ciąż.

***

Choroby jednogenowe odpowiedzialne za niepłodność kobiecą:

  • mutacje genów, których zadaniem jest kodowanie hormonów i ich receptorów;
  •  czynniki genetyczne, które prowadzą do przedwczesnego wygasania czynności jajników, np.  uszkodzenie funkcji genu FMR1, czyli zespół łamliwego chromosomu X, w  którym permutacja genu występuje u nosicieli, a pełna mutacja genu u osób chorych.

Aberracje chromosomowe:

  • aberracje chromosomowe strukturalne – translokacje robertsonowskie, aberracje strukturalne chromosomu X;
  • aberracje chromosomowe liczbowe – zespół Turnera (45,X), zespół Klinefeltera (47,XXY), kariotypy mozaikowe.
  •  Mikrodelecje chromosomu Y – utrata szeregu genów, które są odpowiedzialne za kontrolę spermatogenezy (region AZF). Do regionu AZFa i AZFb należą geny: DFRRY, DBY, UTY, TB4Y, BPY1, CDY, XKRY, RBM, SMCY(HYA), EIFIAY. Region AZFc i  AZFd tworzą geny: RBM, PRY, TTY2, DAZ, BPY2, CDY.

Choroby wieloczynnikowe

  • obecność niektórych antygenów układu HLA

***

Najczęstsze sytuacje kliniczne, w których wskazane jest określenie kariotypu pacjentki i jej partnera na oddziałach i w poradniach ginekologicznych, endokrynologii ginekologicznej i leczenia niepłodności, to:

  • azoospermia lub znaczna oligozoospermia w badaniu nasienia (zespół Klinefeltera),
  • wady rozwojowe u dziecka zmarłego po porodzie, obumarłego płodu (trisomie autosomów, niezrównoważona translokacja, delecja),
  • wykrycie aberracji chromosomowej w badaniu prenatalnym lub nietypowego wariantu morfologicznego chromosomu u płodu pacjentki,
  •  niepłodność o nieznanej etiologii,
  •  nieprawidłowa budowa narządów płciowych, obojnactwo (zespół Turnera, kobiety XY),
  •  występowanie aberracji strukturalnej w rodzinie – konieczne jest zbadanie innych członków rodziny, aby określić ryzyko wystąpienia aberracji u potomstwa w tej rodzinie.

***

Ponadto analiza kariotypu jest wskazana u kobiet z:

  • pierwotnym lub wtórnym brakiem miesiączki o nieustalonej etologii albo przedwczesną menopauzą (podejrzenie zespołu Turnera, kobiety z dodatkowym chromosomem Y),
  • znacznymi zaburzeniami wzrostu o nieznanej etiologii (zespół Turnera, zespół Klinefeltera, 47, XXY),
  •  występowanie choroby recesywnej związanej z chromosomem X,
  • dwa (lub więcej) poronienia samoistne w I trymestrze ciąży (kieruje się po wykluczeniu innych, częstszych przyczyn) albo nawracające poronienia również w późniejszym okresie ciąży.

 


Źródło:
1.Badania cytogenetyczne w ocenie płodności kobiet. Dagmara Krajewska, prof. dr hab. Krzysztof Łukaszuk, Kierownik Klinik Leczenia Niepłodności INVICTA
2. Ocena kariotypu niepłodnych par.  Klaudia Mianowska, Magdalena Lewicka, Magdalena Sulima, Dorota Koczkodaj, Artur Wdowiak.
3. http://www.aotm.gov.pl
4. Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności. Waldemar Kuczyński, Rafał Kurzawa, Przemysław Oszukowski, Leszek Pawelczyk, Ryszard Poręba, Stanisław Radowicki, Robert Spaczyński, Marian Szamatowicz, Sławomir Wołczyński.
5. Agnieszka Drosdzol, Violetta Skrzypulec, Igor Bakon, Piotr Buchacz. Standard postępowania diagnostycznego w niepłodności
6. Standard postępowania diagnostycznego w niepłodności. Agnieszka Drosdzol, Violetta Skrzypulec, Igor Bakon, Piotr Buchacz.

Blog ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się na blogu należy skonsultować się z lekarzem.

 

Tagi:

Related Posts

by
Witaj, nazywam się Ania i tworzę to miejsce z myślą o osobach, które starają się o dziecko i interesują się swoim zdrowiem. Zdrowie to również jedzenie, przepisy i wolny czas. :)
Previous Post Next Post

Comments

  1. Odpowiedz

    Dzięki za świetną ściągawkę Aniu! Zawsze musiałam szukać informacji w którym dniu mam badać dany hormon- teraz mam to podane na tacy 😀

      • Ania
      • Marzec 13, 2016
      Odpowiedz

      Tak naprawdę, to badania ustali lekarz i tak indywidualnie, ale tutaj są ze standardów daty, gdyby ktoś na własną rękę chciał robić.

    • Kasia
    • Marzec 10, 2016
    Odpowiedz

    O, dzięki za ten tekst!

      • Ania
      • Marzec 13, 2016
      Odpowiedz

      Proszę 😉

    • pola
    • Sierpień 26, 2016
    Odpowiedz

    O jeny, ale super ściągawka!!! Naprawdę mi się przyda… jestem przed pierwszą wizytą i baaardzo się stresuję…

      • Ania
      • Sierpień 27, 2016
      Odpowiedz

      Nie taki diabeł straszny, jak go malują…powodzenia 🙂

    • Ola
    • Listopad 11, 2017
    Odpowiedz

    Igor Bakon, najlepszy lekarz

      • Ania
      • Listopad 14, 2017
      Odpowiedz

      Olu, może napiszesz coś więcej na ten temat.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

0 shares

Kategorie