Co to jest kofeina?

Kofeina jest naturalnym alkaloidem purynowym znajdującym się w roślinach. Kawa, herbata, ziarno kakaowe, herbatki z guaraną zawierają kofeinę pochodzącą z naturalnych surowców.

Kofeina w organizmie dorosłego człowieka jest wchłaniana z przewodu pokarmowego i trafia do krwi po 20–30 minutach od spożycia, po takim czasie osiąga maksymalne stężenie. Kofeina metabolizowana jest przez wątrobę. Kofeina szybko wchłania się z przewodu pokarmowego i przenika do tkanek i narządów, w tym jajowodów, gdzie maksymalne stężenie w osoczu osiąga po 30 – 75 minutach.

p

Średni czas półtrwania kofeiny w organizmie wynosi:

• ok. 4 godzin u osoby dorosłej (wahając się od 2 do 10 godzin)

• do 18 godzin u kobiet w ciąży (szczególnie w II i III trymestrze)

• ok. 150 godzin u płodu

• ok. 100 godzin u noworodków.

p

Kilka ciekawostek o kofeinie

p

ile kofeiny w kawie infografikaIle kofeiny w czekoladzie- infografika

ile kofeiny w czekoladzie- (1)

 p

Jak działa kofeina? 

Kofeina działa na wiele układów naszego organizmu między innymi na układ nerwowy, układ krwionośny, pokarmowy, kostny oraz wpływa na gospodarkę wodno-elektrolitową. Wpływa stymulująco na ośrodkowy układ nerwowy w  tym na procesy snu i czuwania.

Kofeina w niewielkich dawkach poprawia koncentrację i zmniejsza uczucie senności. W przypadku większych dawek, pobudza strefę motoryczną kory mózgowej, a także może powodować wystąpienie rozdrażnienia, niepokoju, napadu leku, bezsenności lub zaburzeń koordynacji ruchowej.  Niewielkie jej dawki

od 20–200 mg kofeiny dziennie (1-2 kawy) wpływają aktywizująco na człowieka.

Kofeina wpływa na zachowanie, zwiększając możliwości percepcyjne (koncentrację, wyobraźnię, pewność siebie). Kofeina przy odpowiednim spożyciu (100-400 mg dziennie) korzystnie wpływa na wiele układów funkcjonalnych ludzkiego organizmu. Działa pobudzająco – stymuluje aktywność centralnego układu nerwowego, prace mięśni i serca przyspieszając tym samym przemianę materii. Wpływa też na lepszą pracę nerek, wzmaga wydzielanie soku żołądkowego i podnosi ciśnienie krwi i temperaturę ciała. Ponadto kofeina zwiększa sprawność myślenia, zmniejsza zmęczenie psychiczne i fizyczne oraz napięcie mięśni gładkich naczyń krwionośnych.

Kofeina pobudza korę mózgową poprzez zwiększenie wydzielania serotoniny, dopaminy, adrenaliny oraz norepinefryny. Działa pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy, rozszerza mózgowe i wieńcowe naczynia krwionośne co powoduje zmniejszenie uczucia zmęczenia. Kofeina przyspiesza przemianę materii, ma działanie moczopędne, pobudza wydzielanie soku żołądkowego. Umiarkowane spożycie kofeiny poniżej 400 mg ok. 4 filiżanek kawy nie wpływa znacząco na układ sercowo–naczyniowy.

Interesujący jest fakt, że zawartość kofeiny w liściach herbaty jest wyższa niż w ziarnach kawy. Dopiero po zaparzeniu napoju stężenie kofeiny w herbacie maleje. Ilość teiny zależy od gatunku kawy, jej marki, sposobu przygotowania, czasu parzenia.

Jak kofeina wpływa na płodność?

Prowadzone w ostatnich latach badania na myszach wykazały, że kofeina hamuje aktywność komórek Cajala (wyspecjalizowane komórki mięśniowe przewodu pokarmowego, pełniące funkcję rozrusznikową i umożliwiające skoordynowany skurcz mięśniówki przewodu pokarmowego). Komórki Cajala w ściance jajowodu, wytwarzają wolne fale elektryczne, które wytwarzają rytmiczne skurcze jajowodu, dzięki temu komórka jajowa może poruszać się wzdłuż jajowodu.

Sugeruje się także podobny mechanizm u kobiet, w związku z czym kofeina może spowalniać lub blokować transport komórki jajowej w jajowodzie, przez co opóźniona jest jej wędrówka do macicy.

Nie ma potwierdzonych badań i wystarczających dowodów, żeby stwierdzić, że kofeina jest czynnikiem obniżającym płodność. Zdaniem niektórych ekspertów duże spożycie kofeiny (ponad 500 mg dziennie) lub wypijanie 4-7 porcji kawy utrudnia zajście w ciążę.

Badania do których się dokopałam, ale jest w nim trochę niejasności:

Badanie 1 : Kobiety, które zgłosiły spożywanie ponad 300 mg kofeiny dziennie, miały 27% mniejsze szanse na zajście w ciążę w każdym cyklu, niż kobiety, które zgłaszały picie mniej niż 300 mg kofeiny na dobę. Hatch EE, Bracken MB. Association of delayed conception with caffeine consumption. Am J Epidemiol.1993

Badanie 2:  NHS II  nie wykazało zwiększonego ryzyka niepłodności z powodu zaburzeń owulacji wśród kobiet spożywających kofeiny. Wykazano również rozbieżność w uzyskiwanych wynikach badań. Może to wynikać z predyspozycji genetycznych kobiety do metabolizowania kofeiny oraz zmian metabolizmu w czasie cyklu owulacyjnego. Podczas badania odnotowano wyraźne spowolnienie metabolizowania kofeiny w fazie lutealnej, podczas której następuje zapłodnienie, implantacja i wczesny rozwój zarodka.

Podsumowanie. Czy kofeina wpływa na płodność?

Ta kwestia wymaga dalszych badań.

 

Kilka ciekawostek o kofeinie


Piśmiennictwo:
1. Marcin Frankowski, Artur Kowalski, Agnieszka Ociepa, Jerzy Siepak, Przemysław Niedzielski Kofeina w kawach i ekstraktach kofeinowych i odkofeinowanych dostępnych na Polkim rynku.
2.Mandel HG. Update on caffeine consumption, disposition and action. Food Chem Toxicol
3. Małgorzata Wiśniewska- Łowigus, Przemysław Drobig. Zagrożenia związane ze spożywaniem kofeiny w ciąży.
4. Elżbieta Wierzbicka, Kamila Gałkowska, Anna Brzozowska. Ocena spożycia kofeiny z całodzienną racją pokarmową w wybranej grupie dorosłych kobiet.
5. Bartosz Kruszewski, Aneta Jakóbiak, Anna Jasiczek, Beata Wieczorek, Dominika Niemczuk Wpływ parametrów parzenia na zawartość kofeiny w naparze yerba mate.
6 .Kosicka T., Kara-Perz H., Głuszek J.: Kawa – zagrożenie czy ochrona. Przewodnik Lekarza, 2004.
7. Regina Wierzejska. Wpływ spożycia kofeiny na przebieg ciąży i rozwój płodu.
10.Ilona Górna. Wpływ sposobu żywienia oraz wybranych parametrów stylu życia na płodność i rozrodczość kobiet.

Grafika:

Czekolada źródło
Jagoda A., Dąbrowska B., Żukowski W. Kofeina jako wskaźnik antropogenicznego zanieczyszczenia środowiska – metody oznaczania. V Krakowska Konferencja Młodych Uczonych, Kraków
Jarosz M., Stoś K., Walkiewicz A., Stolińska H., Wolańska D., Gielecińska I., Kłys W., Przygoda B., Iwanow K. Witaminy. (W) Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja, Red. Jarosz M.,
Dawka śmiertelna źródła
Marcin Frankowski, Artur Kowalski, Agnieszka Ociepa, Jerzy Siepak, Przemysław Niedzielski Kofeina w kawach i ekstraktach kofeinowych i odkofeinowanych dostępnych na Polkim rynku.
2.Mandel HG. Update on caffeine consumption, disposition and action. Food Chem Toxicol
Kawa źródło
Dworzański W., Opielak G., Burdan F., Niepożądane działania kofeiny, Pol. Merk. Lek.., 2009, XXVII, 161, 357, 357.