Poronienie to strata ciąży do 22 tygodnia. W Polsce liczba poronień samoistnych szacunkowo wynosi ponad czterdzieści tysięcy w ciągu roku.

Utrata nienarodzonego dziecka jest niezwykle silnym przeżyciem dla rodziców, którzy już w momencie w którym dowiedzieli się o ciąży, snuli plany dotyczące ich życia z jedną osobą więcej.  Z biegiem czasu nadali dziecku imię, mówili do niego lub gromadzili rzeczy potrzebne do pielęgnacji. Wprowadzili nowego członka rodziny do swojego życia.

Utrata dziecka w późniejszym okresie ciąży wiąże się z mocniej odczuwaną stratą, choć w przypadku długo oczekiwanego dziecka strata może być równie silna na każdym etapie rozwoju dziecka w łonie matki.

Żałoba to stan emocjonalny, stanowiący proces przystosowania po bezpowrotnej utracie bliskiej nam osoby oraz zwyczaj polegający na oddaniu szacunku zmarłemu, manifestowany przez ludzi, z którymi osoba nieżyjąca była związana, zazwyczaj przez noszenie czarnych ubrań(w naszej kulturze) oraz przez powstrzymywanie się od udziału w imprezach rozrywkowych (Dodziuk, 2007)
P

Etapy straty 

Nie każda kobieta po stracie, będzie wpisywała się w poniższy schemat. Wszystko będzie zależało od jej predyspozycji do radzenia sobie w innych sytuacjach  stresowych i krytycznych

  • Szok, występują w nim zaburzenia somatyczne  (brak siły, zaburzenia oddechu, kołatanie serca). Zaprzeczenie i negacje poronienia
  • Reakcja emocjonalna, kobieta próbuje zmierzyć się z tym co się stało. Do tego celu wykorzystuje różne mechanizmy obronne np. wyparcie, tłumaczy sobie dlaczego tak się stało, szuka winnych
  • Akceptacja, oznaczająca zwrot ku możliwym rozwiązaniom i przyszłości, możliwe plany prokreacyjne.
  • Nowa orientacja, następuje w niej uznanie kryzysowego wydarzenia za własne doświadczenie życiowe i pogodzenie się ze stratą. W tym okresie kobieta akceptuję, że nie jest matka.  Radzi sobie z poczuciem winy, buduje od nowa swoją wartość.

p

Etapy żałoby wg Bowlby przedstawiają się następująco:

  • Szok (kobiety i słabsze psychicznie osoby omdlewają) – ten stan trwa stosunkowo krótko.
  • Rozgoryczenie, które uwidacznia się gwałtownym płaczem połączone z poczuciem winy, że nie zrobiliśmy dla zmarłego wszystkiego, co mogliśmy, że czegoś nie dopełniliśmy, czegoś nie zdążyliśmy powiedzieć.
  • Przygnębienie co skutkuje dezorganizacją dotychczasowego życia (zarówno rodzinnego, jak i społecznego). Tego rodzaju stan może trwać kilka miesięcy, średnio utrzymuje się przez pół roku.

p

Przeczytaj: Śmierć dziecka oczami matki

 

Poronienie - jak sobie z tym poradzić

p

Później…

Po utracie dziecka pojawiają się kolejne obawa o przyszłość. Ogromne rozczarowanie i zazdrości w stosunku do rodzin, które posiadają dzieci. Strata dziecka to rana, która na nowo się otwiera poprzez pewne sytuacje i zdarzenia np. reklamy z udziałem dzieci, zjazdy rodzinne. Smutek wzrasta w dniu rocznic związanych z nienarodzonym dzieckiem (data urodzin, święta). Kobieta szuka odpowiedzi, dlaczego wystąpiło poronienie – jak sobie z tym poradzić, gdzie uzyskać pomoc.

“Strata upragnionego dziecka oznacza dla rodziców przede wszystkim utratę szans na stanie się dla niego wychowującym rodzicem. Płód, który został poroniony, wciąż jest związany z ciałem matki, z jej psychiką i duchowością. Gdy dziecko było oczekiwane, u matki pojawia się smutek, poczucie winy oraz niekompetencji w roli kobiety. Matka bowiem najczęściej doszukuje się przyczyny śmierci dziecka w swoim ciele, zachowaniu i błędach w trosce o dziecko.

Po utracie dziecka kobieta doświadcza przede wszystkim bardzo silnego lęku związanego z traumą po jego śmierci. Jednocześnie wywołuje to kojarzenie każdej kolejnej ciąży z potencjalnym ryzykiem następnej straty, co tylko wzmaga trudny stan emocjonalny kobiety. Lęk dość często bywa skutecznie modyfikowany przez profesjonalnie działający personel medyczny, który jest otwarty na rozmowy i wykazuje dbałość o informowanie pacjentki o wielu aspektach dotyczących prokreacji. Główną konsekwencją pojawiającą się po stracie dziecka poczętego jest wysokie zagrożenie dla kolejnego dziecka. O ile medycznie potencjalne zagrożenia mogą być opanowane, o tyle doświadczenie psychiczne staje się trudne do zmiany.

Kobiety, które doświadczają straty dziecka i które dotyka poronienie – doznając przy tym wsparcia emocjonalnego od najbliższych oraz profesjonalnego podejścia ze strony personelu medycznego, mają większe szanse do adaptacji po stracie dziecka. Jest to niezbędne, by z powodzeniem rozpocząć kolejne starania prokreacyjne. Ważna jest również stała współpraca z psychologiem, ma ona bowiem na celu wspieranie, a także modelowanie zachowań i emocji w trakcie” ~ cytat pochodzi z Trudny czas po poronieniu.

Rodzeństwo i ojciec nienarodzonego dziecka

Utrata dziecka poczętego z perspektywy ojca jest sytuacją straty, w której także mężczyzna doświadcza bólu, a jednocześnie jest osobą najmocniej wspierającą matkę dziecka. Z kolei rodzeństwo dziecka, które zmarło przed narodzinami, może doświadczać zawodu i obwiniać się o zaistniałą sytuację. Ma to związek z częstym odczuwaniem zazdrości i strachu w związku z pojawieniem się nowego członka rodziny. Starsze dzieci, bojąc się odrzucenia i braku miłości po urodzeniu się nowego dziecka, często nie chcą rodzeństwa i proszą, by się nie urodziło. W przypadku śmierci dziecka poczętego rodzeństwo obwinia siebie, bojąc się jednocześnie, że ujawnienie prawdy o tych uczuciach wywoła u rodziców złość i odrzucenie. Dzieci często więc tłumią w sobie te przeżycia, zostając z nimi samotnie. Ważne, by rodzice poświęcili czas i uwagę rodzeństwu zmarłego dziecka, wyjaśniając przyczynę śmierci dziecka, a tym samym zdejmując z żyjącego rodzeństwa ciężar odpowiedzialności, którym się ono obarcza. Fragment Monika Guzewicz “Psychologiczne i społeczne konsekwencje utraty dziecka w wyniku poronienia” 

Poronienie – jak sobie z tym poradzić

“W skrajnych wypadkach, kiedy człowiek nie radzi sobie z cierpieniem, żałoba wyczerpuje jego organizm albo trwa miesiącami czy latami – pomocy należy szukać u psychiatry albo psychologa (Shear i Mulhare, 2008). Kolejnym problemem zdrowotnym jest utrata dziecka, jako konsekwencja poronienia, urodzenia martwego płodu lub śmierć dziecka w krótkim czasie od porodu. Utrata jeszcze nienarodzonego dziecka należy do tragedii dla rodziców, a przerwanie ciąży może być traumą dla obojga rodziców, ale poronienie dotkliwiej przeżywa kobieta. Zadaniem terapeuty jest ocena stanu psychicznego czy jest to naturalny stan żałoby matki czy już depresja po poronieniu? Żałobie podlega też każda kobieta, która straci ciążę (Krocz, 2010)” ~ Fragment “Psychopatologiczne oblicza żałoby” Irena Krupka-Matuszczyk.

Jak odróżnić żałobę po stracie dziecka od depresji? Poronienie – jak sobie z tym poradzić

“Żałoba to naturalna reakcja na stratę oczekiwanego dziecka i poronienie. Jeżeli smutkowi i cierpieniu towarzyszy poczucie winy i samooskarżanie się matki za to, co się stało, można podejrzewać zaburzenia depresyjne. Przeżycie żałoby, konfrontacja ze smutkiem prowadzą w rezultacie do akceptacji śmierci dziecka i normalnego funkcjonowania. Natomiast, kiedy kobieta ocenia utratę sensu życia, skupia się na stracie, nie potrafi powrócić do codziennych obowiązków, smutek utrzymuje się u niej co najmniej od 2 tygodni i dezorganizuje jej funkcjonowanie, pojawiają się zaburzenia snu, poczucie beznadziei, spadek apetytu to przeżywanie żałoby zostało zatrzymane na którymś z etapów i konieczne jest poszukanie pomocy psychologicznej i psychiatrycznej (Sanders, 2001)

Ryzyko depresji po poronieniu wzrasta, jeśli kobieta jest obciążona depresją w wywiadzie. Bezpośrednio po poronieniu kobieta doświadcza tzw. zespołu utraty dziecka i potrzebuje bezwzględnie wsparcia psychologicznego. Depresja dotyczy około 90% kobiet, które straciły ciążę i trwa średnio około dwóch miesięcy, a u 40% pacjentek można rozpoznać zespół stresu pourazowego PTSD. PTSD jest sprawcą chorób psychosomatycznych – nerwobóli, zapalenia stawów, zaburzeń rytmu serca, bólów głowy, zaburzeń snu itp. Ponadto, mogą pojawić się problemy w sferze seksualnej (Krocz, 2010; Sanders, 2001)” ~ Fragment “Psychopatologiczne oblicza żałoby” Irena Krupka-Matuszczyk

 Blog ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się na blogu należy skonsultować się z lekarzem.

Piśmiennictwo
1. Chazan B.Pomoc lekarza. Poronienie. Poronienie. Zrozumieć rodziców po stracie. Klahs C.
2. Murlikiewicz M., Sieroszewski P. Poziom depresji, lęku i objawów zaburzenia po stresie pourazowym w następstwie poronienia samoistnego.
3. Lipczyński A. Psychologiczna interwencja kryzysowa w sytuacjach kryzysowych. Difin, Warszawa 2007.
4. Kocyłowski R., Trudny czas po poronieniu, „Dobra Mama”. B. Pilecka, Kryzys psychologiczny. Wybrane zagadnienia.
5. Guzewicz M. Psychologiczne i społeczne konsekwencje utraty dziecka w wyniku poronienia”
6. Psychopatologiczne oblicza żałoby Irena Krupka-Matuszczyk, Maciej Matuszczyk. Klinika Psychiatrii i Psychoterapii, Śląski Uniwersytet Medyczny, Katowice